W Wolgast w ryglowym budynku zwanym potocznie „Młynkiem do kawy” (Kaffeemühle) mieści się Muzeum Miasta. Jednym z jego najciekawszych eksponatów jest dobrze zachowany przykład dawnej inżynierii rowerowej - bicykl. Przyglądając mu się z bliska, można podziwiać oryginalne detale i kunszt dawnych rzemieślników. Pod koniec XIX wieku ten charakterystyczny pojazd z ogromnym przednim kołem i miniaturowym tylnym stanowił symbol nowoczesności, statusu społecznego i odwagi.

Bicykl w Muzeum Miasta Wolgast, fot. 10.04.2026, SNW

Bicykl narodził się przed 1870 rokiem. Wtedy w Europie (głównie we Francji i Anglii) zaczęto eksperymentować z powiększaniem przedniego koła w dotychczasowych, prymitywnych rowerach. W 1870 roku James Starley, nazywany obecnie „ojcem przemysłu rowerowego”, zrewolucjonizował jego konstrukcję i stworzył przełomowy model o nazwie Ariel, w którym zastosował innowacyjne rozwiązanie: lekkie koło z drucianymi szprychami. Dzięki temu przednie koło stało się lżejsze i mogło urosnąć do gigantycznych rozmiarów (nawet 2 metrów). Im większe było przednie koło w bicyklu, tym szybciej można było się poruszać, ponieważ pedały w bicyklu były przymocowane bezpośrednio do osi przedniego koła. Przełożenie wynosiło dokładnie 1:1. Oznacza to, że jeden pełen obrót pedałów powodował jeden obrót koła.

Muzeum Miasta Wolgast. Sztandar stowarzyszenia rowerowego Wolgast z 1910 roku. Bogato wyszywane tkaniny na drzewcu to absolutny klasyk kultury rowerowej przełomu XIX i XX wieku, fot. 10.04.2026, SNW

Rower jest częścią ekspozycji pokazującej kunszt dawnych rzemieślników.  Obok można zobaczyć, m.in.: pracownię tkacką (Knüpfstube) – dedykowaną m.in. słynnym, lokalnym dywanom rybackim z Freest (Freester Fischerteppiche), które są unikatowym rzemiosłem artystycznym tego regionu; drukarnię (Druckerei) – ze starymi maszynami drukarskimi i czcionkami; aptekę (Apotheke) – z kolekcją wiekowych naczyń aptecznych, moździerzy i wag do odmierzania lekarstw; zakład fryzjerski (Friseurzimmer) – z kompletnym wyposażeniem, dawnymi narzędziami do strzyżenia i golenia oraz historycznymi fotelami.

Na najwyższej kondygnacji jest miejsce poświęcone nauce, stoją tu muzealne eksponaty: zabytkowe ławki szkolne, tablica i biuro, ale odbywają się również "żywe" zajęcia edukacyjne, a przez duże okna można popatrzeć na Wolgast z góry. 

Widok z okna najwyższej kondygnacji Muzeum Miasta Wolgast, fot. 10.04.2026, SNW

Pomieszczenia edukacyjne na najwyższej kondygnacji Muzeum Miasta Wolgast, fot. 10.04.2026, SNW

Muzeum Miasta Wolgast. Pracownia tkacka (Knüpfstube) – ekspozycja dedykowana m.in. słynnym, lokalnym dywanom rybackim z Freest (Freester Fischerteppiche), które są unikatowym rzemiosłem artystycznym tego regionu, fot. 10.04.2026, SNW

Muzeum Miasta Wolgast. Pracownia tkacka, fot. 10.04.2026, SNW

Muzeum Miasta Wolgast. Kule armatnie, fot. 10.04.2026, SNW

Muzeum Miasta Wolgast. 5 000 000 Marek, fot. 10.04.2026, SNW

Muzeum Miasta Wolgast. Zabytkowy motocykl, fot. 10.04.2026, SNW

Zabytkowy bicykl to tylko jeden z wielu powodów, dla których warto przyjechać do Wolgast i niekoniecznie samochodem. Dojechać tu można również pociągiem ze Świnoujścia. Linia kończy bieg w Züssow i obsługuje ją niemiecka kolej regionalna UBB (Usedomer Bäderbahn), będąca częścią Deutsche Bahn. W Wolgast pociąg zatrzymuje się aż na trzech stacjach w następującej kolejności: Fähre, Hafen oraz Hauptbahnhof.  Najbliżej historycznego centrum miasta Wolgast jest stacja Hafen (Port), z tej stacji do muzeum jest zaledwie kilka minut pieszo.

Miasto położone jest nad Pianą (Peene), co daje możliwość odkrywania okolicy na różne sposoby, odwiedzania od strony wody okolicznych marin, albo lądu - np. pojechania rowerem nad Morze Bałtyckie przez wyspę Uznam.

Muzeum (Stadtgeschichtliches Museum) mieści się przy Rathausplatz 6. Wejście znajduje się od strony ciągu pieszego prowadzącego od Schusterstraße w stronę kościoła św. Piotra. Aktualne wystawy, ceny biletów i godziny otwarcia na stronie MUZEUM MIASTA WOLGAST.

Wolgast. Przed Muzeum Miasta, fot. 10.04.2026, SNW

Muzeum Miasta Wolgast. Zabytkowe młynki, fot. 10.04.2026, SNW

Historia „Młynka do kawy”

Określenie dokładnego roku budowy tego budynku przez długi czas było zagadką dla historyków, a oficjalne kroniki samego muzeum wskazują, że precyzyjna data dzienna czy roczna nie przetrwała w dokumentach. Architektoniczne śledztwo pozwala jednak podzielić powstanie tego budynku na trzy kluczowe etapy:

Fundamenty i piwnica (XV wiek)

Najstarsza, podziemna część budynku ze sklepieniem kolebkowym pochodzi bez wątpienia z XV wieku (z okresu średniowiecza).

Nadziemie (druga połowa XVII wieku)

Niektóre źródła podają, że w drugiej połowie XVII wieku na starym podpiwniczeniu został zbudowany spichlerz zbożowy.

Obecny kształt (tuż po 1713 roku)  

Nowsze badania architektoniczne oraz oficjalne stanowisko muzeum wskazują, że budynek w obecnej formie powstał tuż po wielkim pożarze miasta (w 1713 roku, w czasie III wojny północnej. Rosyjskie wojska na rozkaz cara Piotra I spaliły niemal cały Wolgast). Charakterystyczna konstrukcja dachu (nadająca mu wygląd młynka) oraz podwójnie podciągane stropy są typowe dla tzw. szwedzkich domów urzędniczych z początku XVIII wieku (Wolgast należał wówczas do Szwecji). Konstrukcja stanęła na ocalałej z pożaru XV-wiecznej piwnicy. 

Na przestrzeni stuleci dom był użytkowany w różny sposób. W XVIII wieku służył jako budynek urzędniczy, a na początku XIX wieku, po tym jak w 1815 roku Szwedzi opuścili Wolgast, nowy właściciel urządził tu knajpę "Złote winogrono" (Gaststätte - "die goldene Traube"), która funkcjonowała aż do lat 50. XX wieku. Po 1945 roku mieścił się tam również sklep warzywny, a w połowie lat 50. urządzono tu niewielkie muzeum regionalne (Heimatmuseum), które przez następne lata było sukcesywnie remontowane i dostosowywane do funkcji muzealnych. Poddasze udało się przystosować do użytku dopiero po renowacji w latach 1990–1995, podczas której podniesiono dach.

Więcej zdjęć w artykule: Wolgast – relacja z polsko-niemieckiego spotkania