Rożdżały - pałac i park podworski

We wsi Rożdżały zachował się eklektyczny pałac z ciekawą historią i park podworski o powierzchni około 3,4 ha z rozległymi łąkami i niewielką ilością drzew. Nazywany jest pałacem ze względu na okazałą bryłę i wieżę, ale historycznie i funkcjonalnie był to dwór, który stanowił centrum lokalnego majątku. Powstał około 1870 roku dla Juliana Czartkowskiego, który mając 20 lat walczył w powstaniu styczniowym (1863). Dziś w pałacu mieści się hospicjum, co jest pięknym przykładem nowej, pożytecznej funkcji dla zabytkowego obiektu.

Rożdżały - pałac i park podworski, fot. Waldemar Rusek, 2025

Lokalizacja

Wieś Rożdżały jest położona w województwie wielkopolskim, w powiecie kaliskim, w gminie Opatówek, około 9 km od Kalisza.

Obok wsi Rożdżały jest Tłokinia Kościelna, a w niej kościół i cmentarz parafialny. W skład sołectwa wchodzą przysiółki Słoneczna oraz Frankowizna. Dane statystyczne dla wsi Rożdżały zazwyczaj obejmują mieszkańców tych jednostek pomocniczych. Według oficjalnych danych, pochodzących z Narodowego Spisu Powszechnego (NSP 2021), wieś Rożdżały liczy 218 mieszkańców. Warto zauważyć, że sołectwo odnotowało wzrost w porównaniu z danymi z 2006 roku, kiedy to liczbę mieszkańców szacowano na około 120 osób.

Współrzędne

51°46'29.3"N 18°10'10.8"E

51.774806, 18.169667

Rożdżały - pałac i park podworski, fot. Waldemar Rusek, 2025

Rożdżały - park podworski, fot. Waldemar Rusek, 2025

Historia

- 1429 - Pierwsza wzmianka o wsi Rożdżały,

- od 1854 do 1891 roku Rożdżały należały do Juliana Czartkowskiego, który w 1870 roku zlecił budowę dworu,

- 1892 - majątek po Julianie Czartkowskim przejęła jego córka Felicja, po mężu Gościmska,

- 1918 - Rożdżały zakupiła Rozalia z Gościmskich Suska i z mężem Brunonem Suskim i mieszkała w nim do lat 40 XX wieku, kiedy to zostali wysiedleni przez hitlerowców. Około 1920 roku obok pałacu były, a dziś już nie istnieją dwie obory, stodoła, kuźnia i spichlerz.

- po 2WŚ w pałacu znajdowała się szkoła i dom opieki,

- od 1959 do 1991 roku - szkoła ogrodnicza z internatem,

- 1970 - przebudowa pałacu - w miejsce poddasza znajdującego się od strony wejścia frontowego dobudowano piętro na część mieszkalną,

- po 1971 - stan techniczny dworu stopniowo podupada,

- 2000 rok - pałac z parkiem przejęło Kaliskie Towarzystwo Opieki Paliatywnej, którego celem jest opieka nad nieuleczalnie chorymi polegająca na łagodzeniu objawów choroby, wsparciu psychicznym, socjalnym i duchowym pacjenta oraz jego rodziny. Już w roku 2000 przystąpiono do remontu i adaptację pomieszczeń na hospicjum stacjonarne. Budynek ma powierzchnię około 1000 m2. Pieniądze na remont oraz materiały budowlane pozyskano od instytucji, urzędów i podmiotów prywatnych oraz na charytatywnych koncertach i spektaklach teatralnych. Na piętrze są łózka dla osób hospitalizowanych na dole są pomieszczenia gospodarcze i reprezentacyjne gdzie odbywają się zajęcia, mini koncerty i spotkania towarzyskie z różnych okazji. Hospicjum w Rożdżałach jest prowadzone przez Niepubliczny Zakład Medycyny Paliatywnej w Kaliszu. Świadczenia są nieodpłatnie w oparciu o umowę z Narodowym Funduszem Zdrowia.

Rożdżały - pałac i park podworski, fot. Waldemar Rusek, 2025

Rożdżały, fot. Waldemar Rusek, 2025

Krewni pani Rozalii

Przejęcie posiadłości Rożdżały z przeznaczeniem na hospicjum spotkało się z życzliwością krewnych ostatniej mieszkanki Rożdżał, Rozalii Gościmskiej. Krewni przebywający zagranicą zgodzili się na działalność hospicjum zgodnie z wolą ich babki. Po siedmiu latach adaptacji obiektu, w dniu 07 stycznia 2006 roku, stacjonarne hospicjum zostało uroczyście otwarte. W holu hospicjum wiszą trzy fotografie byłych właścicieli majątku. Wśród nich:

Juliusz Gościmski herbu Grabie, 1863.

Juliusz Gościmski herbu Grabie urodzony 31.03.1843 w Młodojewie, syn Michała Gościmskiego i Rozalii Tumanowicz. Pan Juliusz był ziemianinem, uczniem gimnazjum kaliskiego, powstańcem styczniowym (1863) - miał wtedy 20 lat. Za uczestnictwo w powstaniu styczniowym Instytut Pamięci Narodowej uznał go za weterana walk o wolność i niepodległość Polski. Od roku 1876 był właścicielem majątku Krągola, a później przejął Rożdżały od swojego teścia, Juliana Czartkowskiego. Jego żoną była Alicja Czartkowska. Zmarł 11.12.1923 w Rożdżałach i został pochowany na cmentarzu parafialnym w pobliskiej Tłokini kościelnej.

Brunon Suski z żoną Rozalia Gościmską Suską, początek XX w.

Brunon Suski z żoną Rozalia Gościmską Suską byli właścicielami majątku Rożdżały od roku 1918 do 1940 roku i rodzicami Stanisława Suskiego, urodził się w Rożdżałach w 1912 roku. Rozalia posiadała majątek ziemski w Rożdżałach, a Brunon posiadał oddzielny majątek w Laskach. Rozalia Suska urodziła się 06.12.1879 roku, zmarła 09.11.1971 roku. Została pochowana na cmentarzu parafialnym w Tłokini Kościelnej.

Zofia Maria Gościmska, około 1930-1940.

Zofia Maria Gościmska urodziła się 28.09.1882 roku. Była córką ziemianina Zygmunta Gościmskiego herbu Grabie i Marii Plucińskiej. Rożdżały były rodowym majątkiem Zofii. Miała siostrę Marie Alicje Gościmską. Zmarła 06.11.1942 roku roku po pobiciu przez hitlerowców i pochowana w grobowcu rodzinnym na cmentarzu parafialnym w Tłokini Kościelnej.