Gotycka Brama w Skalnym Mieście (Adršpašskoskalní město) w Czechach

Gotycka Brama (czes. Gotická branka) to najbardziej rozpoznawalne miejsce w Skalnym Mieście (Adršpašskoskalní město) w Czechach. Surowe kamienie sugerują średniowieczne pochodzenie, ale w rzeczywistości brama została zbudowana w 1839 roku na polecenie barona Ludvíka Karela Nadhernego, ówczesnego właściciela tych ziem i wizjonera lokalnej turystyki. Powstała jako oficjalne wejście na szlak, by pobierać opłatę za wstęp. Jej zadaniem było również nadanie miejscu tajemniczego, „bajkowego” klimatu, który był niezwykle modny w epoce romantyzmu.

Przed Gotycką Bramą (czes. Gotická branka) w Skalnym Mieście (Adršpašskoskalní město) w Czechach, fot. 01.05.2025, SNW

Gotycka Brama (czes. Gotická branka) w Skalnym Mieście (Adršpašskoskalní město) w Czechach, fot. 01.05.2025, SNW

KONTEKST KRAJOBRAZOWY i NAZWA

Brama jest zbudowana z piaskowca i „wciśnięta” między wysokie, pionowe ściany skalne, które również są z piaskowca, dzięki czemu idealnie wtapia się w otoczenie. Od jej strzelistego łuku pochodzi nazwa „gotycka”, ale jest również nazywana „Bramą do Narnii”, ponieważ „zagrała” portal do innego świata w filmie Opowieści z Narnii: Lew, Czarownica i Stara Szafa.

WSPÓŁRZĘDNE
50°36'41.1"N 16°06'59.9"E
50.611411, 16.116644

LOKALIZACJA

Gotycka Brama znajduje się w części Adršpach (Adrszpaskie Skały). Powstała w miejscu, gdzie dawniej znajdowało się naturalne, wąskie pęknięcie w skałach, stanowiące pierwsze oficjalne wejście do labiryntu. Baron Nádherný chciał, by turyści wkraczający w głąb skalnego miasta czuli dreszcz emocji i magii – brama miała być symbolicznym przejściem ze świata cywilizacji do królestwa dzikiej natury. Dziś pozostaje ona na stałe otwarta, dawniej stanowiła szczelną barierę chroniącą wejście do skalnego labiryntu - była zamykana aby nikt niepowołany nie wchodził bez opłacenia przewodnika (zwiedzanie odbywało się głównie z przewodnikiem).

Obecnie wejście do Skalnego Miasta zaczyna się około 800 metrów wcześniej, niedaleko dworca kolejowego w Adrszprachu. Od wejścia do Gotyckiej Bramy prowadzą szerokie ścieżki. Za bramą ścieżka się zwęża i prowadzi wzdłuż niewielkiej rzeczki Metuji obok spektakularnych formacji skalnych do Małego i dalej do Wielkiego Wodospadu. Idąc dalej można dojść przez Wilczy Wąwóz (szlak żółty) aż do Teplic. Można też zrobić pętlę (szlak zielony) - skręcić obok Małego Wodospadu i wrócić do puntu wyjścia w Adršpachu, a po drodze wejść na punkt widokowy Wielka Panorama i przejść przez Mysią Dziurę.

Napisy w piaskowcu w pobliżu Gotyckiej Bramy, fot. 01.05.2025, SNW

Napisy na ozdobnej kracie Gotyckiej Bramy, fot. 01.05.2025, SNW

POEZJA NA OZDOBNEJ KRACIE

Gotycka Brama była dawniej zamykana ozdobną kratą, a jej dwa metalowe skrzydła zawierają wersy twórców romantyzmu, którzy odwiedzali Skalne Miasto. To jedyna brama, która zamiast zakazów, wita liryczną refleksją.

Po jednej stronie znajdują się słowa kompozytora Roberta Schumanna (1810–1856):

„Mezi věděním a tvořením zeje obrovská propast, přes níž se často teprve po tuhých bojích dá postavit překlenující most.“

„Między wiedzą a twórczością istnieje ogromna przepaść, nad którą często można zbudować most dopiero po ciężkich zmaganiach”.

Po drugiej myśl pisarza Lwa Tołstoja (1828–1910):

„Veškerá pestrost, celý půvab i všechna krása života je složena ze světla a stínu.“

„Cała różnorodność, cały urok i całe piękno życia składa się ze światła i cienia.”

Ich cytaty zapraszają turystów do kontemplacji natury jeszcze przed wejściem w głąb skalnego labiryntu. To nie są przypadkowe słowa lecz klucz do zrozumienia krajobrazu znajdującego się za Gotycką Bramą.

Gotycka Brama w Skalnym Mieście (Adršpašskoskalní město) w Czechach bardzo często pojawia się jako motyw dekoracji ściennych w hotelach i apartamentach nawet tych znacznie oddalonych od Adrszprachu, fot. 01.05.2025, SNW

LIMITY, BILETY i ZAKAZY

Od 2021 roku wprowadzono restrykcyjne limity wejść na teren Narodowego Rezerwatu Przyrody Skały Adrszpasko-Teplickie (Národní přírodní rezervace Adršpašsko-teplické skály). Ma to na celu ochronę przyrody i komfort zwiedzania. W szczycie sezonu zdarza się, że w Adrszpachu bilety w kasie kończą się rano, a w internecie, nawet na wiele dni do przodu, można trafić na informację: "Limit wejść wyczerpany". Dostępność biletów na wybrany dzień i godzinę można sprawdzić na stronie: adrspasskeskaly.cz.

Jeden bilet obowiązuje na całym obszarze Narodowego Rezerwatu Przyrody Skały Adrszpasko-Teplickie, obojętnie czy wyruszymy na szlaki z Adrszpachu, czy z Teplic, więc gdy biletów nie ma na stronie, ani w kasie w Adrszpachu, jest jeszcze jedna możliwość - można sprawdzić czy uda się wejść na szlak od strony Teplic nad Metują. Można zostawić auto na parkingu w Adrszpachu i pojechać koleją do Teplic (około 3,5 km), tam kupić bilet i przejść szlakiem do Adrszpachu (około 6 km), mijając po drodze m.in. Gotycką Bramę. Można też pojechać autem do Teplic, tam poszukać miejsca na parkingu, kupić bilet, przejść szlak do Adrszpachu i wrócić do Teplic koleją. Szlaki Adrszpaskie i Teplickie są połączone Wilczym Wąwozem (żółty kolor szlaku).

Zasady (zakaz palenia papierosów i e-papierosów, schodzenia ze szlaków, puszczania psów luzem, latania dronem, .... ) są identyczne na całej trasie.

Warto wiedzieć:

TŁUMY - Brama jest jednym z najczęściej fotografowanych miejsc w Czechach. W sezonie letnim, w godzinach 11:00–14:00, przed bramą często tworzą się „korki” turystyczne. Aby być tu bez tłumów, najlepiej pojawić się wcześnie rano (zaraz po otwarciu kas) lub późnym popołudniem. Przed godziną 9:00 rano nie ma tłumów, a światło słoneczne przebijające się przez wysokie skalne ściany tworzy niesamowitą atmosferę.

TOALETY - Po drodze na wszystkich trasach Narodowego Rezerwatu Przyrody Skały Adrszpasko-Teplickie (Národní přírodní rezervace Adršpašsko-teplické skály) nie ma toalet. Warto o tym pomyśleć przed wyruszeniem na 3,5 km lub 7,5 km szlak.

SCHODY - W rezerwacie na wszystkich szlakach jest sporo schodów i trudnych przejść. Główna pętla turystyczna - szlak zielony Adrszpachu - liczy blisko 2000 stopni, najwięcej wąskich, metalowych lub kamiennych stopni znajduje się obok Wielkiej Panoramy. Trasa bez barier i bez schodów jest tylko na początku zielonego szlaku, od wejścia w Adrszpachu do Małego Wodospadu, dalej spore spiętrzenie stopni znajduje się przy Wielkim Wodospadzie i przed Wilczym Wąwozem.